Μοναστήρια

Η διάδοση του Χριστιανισμού στην Κυνουρία και Τσακωνιά καθυστέρησε πολύ. Και, γενικά πιστεύεται ότι, κυρίως, στα 900-100μ.χ. έγιναν Χριστιανοί και οι Τσάκωνες και οι άλλοι Κυνουριάτες.

Η γνωστή λαϊκή ρήση "Χριστιανός είσαι για Τσάκωνας" δείχνει την καθυστέρηση αυτή, σε σύγκριση με τους κάτοικους των γειτονικών περιοχών. Και για τούτο το λόγο, παρατηρήθηκε η έξαψη της θρησκοληψίας των Τσακώνων εκείνης της εποχής, ώστε ο μεσαιωνικός ασκητικός βίος να πάρει μεγάλη έκταση.

Στην περιοχή μεταξύ Πραστού και Καστάνιτσας διακρίνεται και σήμερα ένα "ασκηταρειό" καθώς και ένα λεγόμενο "Άγιος Ευστράτιος". Επίσης άλλο δίπλα στο σημερινό Μοναστήρι της Σύτζας, άλλα στην περιοχή της \'Ελωνας όπως και στην περιοχή των Βουρβούρων υπάρχουν αρκετά ασκητήρια. Αυτά είναι τα τελευταί κατάλοιπα του "μοναχικού βίου" της Κυνουρίας, που ύστερα μετατατράπηκε στον "κοινοβιακό", με ναούς και κελλιά και μεγάλα συγκροτήματα και πλήθη μοναστών.

Έτσι, λίγο αργότερα, η περιοχή του Πάρνωνα γέμισε με μοναστήρια, ώστε να φτάσει να αποκαλείται το " Ά γ ι ο ν    Ό ρ ο ς " της Νότιας Ελλάδος, διότι σε ολόκληρη την έκτασή του τα σημειούμενα μοναστήρια υπερβαίνουν τα 70. 

Το Λεωνίδιον που ονομάστηκε έτσι από τον παλαιό ναό του Αγίου Λεωνίδη - [χρυσόβουλο του 1293 Ανδρόνικου Β΄ Παλαιολόγου]- και κατά συγκοπή ΄Αγιε -Λίδη=Λεωνίδι, κοσμείται από έξι ναούς και δέκα εξωκκλήσια. Μπορεί ο επισκέπτης ορμώμενος από εδώ να επισκεφθεί τα περίφημα μοναστήρια του Αγίου Νικολάου Καρυάς, της Ιεράς Μονής Ελώνης και του Αγίου Νικολάου Σύτζας.

Η σπουδαιότερη και παλαιότερη εκ των εκκλησιών είναι της Αγίας Κυριακής, κτίσμα των αρχών του 18ου αιώνα , με εικόνα του Τιμίου Προδρόμου στο τέμπλο, που ιστορήθηκε από τον Γεώργιο τον Κρήτα. Στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου που είναι και η Μητρόπολη [αρχές 19ου αιώνα], σώζεται το ξυλόγλυπτο τέμπλο της Μητρόπολης του Πραστού που έφεραν μαζί τους οι Πραστιώτες το 1826 για να γλιτώσει από τη φωτιά του Ιμπραήμ. Οι τεμπλώες εικόνες είναι αριστουργήματα του 17ου και 18ου αιώνα.

Οι άλλες εκκλησίες είναι του Αγίου Αθανασίου- Αγίας Αικατερίνης [αρχές 19ου αιώνα], των Τριών Ιεραρχών [στο Κοίλασσο του 19ου αι.]των Παμμεγίστων Ταξιαρχών [αρχές 19ου αιώνα] και του Τιμίου Προδρόμου[μέσα 19ου αιώνα].

Τα 10 εξωκλήσια είναι του Αγίου Αθανασίου - Αγ. Δημητρίου (κατεστραμμένο) 13ος αι., του Αγ. Λεωνίδη στην Πλάκα, των Αγ. Αποστόλων στο Λάκκο 1873, τουΑγ. Ιωάννου του Θεολόγου, του Αγίου Χαραλάμπους -μετόχι του Αγ. Νικολάου Σύτζας, του Προφήτου Ηλία, του Αγ. Γεωργίου, της Παναγιάς Χατζαλιούς, των Αγίων Πάντων, του Αγίου Αντωνίου [μετόχι της Ι.Μ. Ελώνης και του Αγίου Νεκταρίου. Εις το κέντρο της πόλεως, υπάρχει το Επισκοπείο , κτίσμα των αρχών του 19 αι. το οποίο πρόσφατα ανακαινίσθηκε σύμφωνα με την εκκλησιαστική αρχιτεκτονική, αρχές του 20ου αι. ήταν Δημαρχείο.

Ιερά Μονή Παναγίας \'Ελωνας

Στο νότιο τμήμα της οροσειράς του Πάρνωνα, στην Κυνουρία και σε υψόμετρο 650μ. από τη θάλασσα υψώνεται επιβλητικό και μεγαλοπρεπές το μοναστήρι της Παναγίας της Έλωνας. Ακολουθώντας τη διαδρομή " Λεωνίδιο- Κοσμάς"  μέσα από την πολυποίκιλη βλάστηση και τους πανύψηλους άγριους βράχους, σε μια καμπή του δρόμου θα δούμε να προβάλει ο μετέωρος βράχος της Έλωνας με το μοναστήρι του κατάλευκο κρεμασμένο στα ριζά του.

Η Μονή παλαιότερα ήταν αφιερωμένη στη Ζωοδόχο Πηγή και από το 1797 είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Για την επωνυμία της που οφείλεται στην εικόνα της Παναγίας, έχουν διατυπωθεί αρκετές ερμηνείες επικρατέστερες όμως θεωρούνται οι εξής:

Η επωνυμία προέρχεται από τοπωνύμια κοντά στο Λεωνίδιο που φυλασσόταν παλαιότερα η εικόνα (έλος της Πελιάς) (Γ. Δεληγιάννης) 

1. Από το σπήλαιο που φέρει την ονομασία "Ελώνη" (Θ. Βαγενά, Ν. Αντωνάκου, Τ. Μαύρος)
2. Από την τσακώνικη λέξη "έουνη" που σημαίνει Ελεούσα.
3. Από την επίκληση της Παναγιάς στη Λακωνία "Ελωνίτισσα" (δηλ. καταγόμενη από το έλος και τα ελοχώρια της Λακωνίας) (Αν. Μιχαλόπουλος), ενώ ο μελετητής Γεώργιος Γεώρτσης αναζητά τη γραμματολογική ρίζα της στην Αρχαία Αττική Διάλεκτο, από τη μετοχή Αορίστου β΄ του ρήματος "αιρέω-αιρώ" (ελών, ελούσα, ελόν).

Ιερά Μονή Αγίου Νικολάου Καρυάς

Στο κέντρο της επαρχίας Κυνουρίας, στην Αρκαδία, βρίσκεται η Μονή του Αγίου Νικολάου της Καρυάς σε υψόμετρο 600μ. (Ετυμολογικά η ονομασία προέρχεται από τη λέξη "καρύδια"). Είναι χτισμένη ανάμεσα σε δύο υψώματα και σε απόσταση μιας ώρας τόσο από το κάστρο του Οριόντα όσο και από την Παλαιόχωρα. Η Μονή περιβάλλεται από ομαλούς δασωμένους βράχους και η διαμόρφωση του εδάφους γύρω από χαράδρες που σχηματίζονται μεταξύ των διαδοχικών υψωμάτων.

Υπάρχουν δύο εκδοχές για ο πότε χτίστηκε η Μονή. Σύμφωνα με την παράδοση χτίστηκε στα 1580μ.χ. από μοναχούς των Καρυών του Άθω, που κατέφυγαν εκεί για να σωθούν από επιδρομή των Αγαρηνών. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, η ανέγερση της Μονής τοποθετείται στα 1620-21, όπως αναφέρεται σε Τούρκικο έγγραφο του 1621.

Η πρώτη μάλιστα μνεία για τη Μονή γίνεται σ΄ αυτό το έγγραφο . Η Μονή διέθετε περιουσία προερχόμενη από δωρεές πιστών και αγορές που πραγματοποίησαν οι μοναχοί. Ενίσχυσε οικονομικά τον Αγώνα του 1821 δανείζοντας την Πελοποννησιακή Γερουσία και στήριξε οικονομικά την προσπάθεια του Καποδίστρια για ανέγερση σχολείων.

Ο ναός της Μονής είναι χτισμένος σε Αθωνικό ρυθμό, και συγκεκριμένα σε σχήμα εγγεγραμμένη σταυροειδούς με τρούλο. Έχει εσωτερικές διαστάσεις 8.00x7.80, ενώ ο τρούλος του είναι δωδεκάπλευρος και στεγάζεται με σχιστολιθικές πλάκες. Η τοιχοδομία του ναού δε διακρίνεται λόγω των σοβάδων, ενώ το λιθόχτιστο καμπαναριό είναι μεταγενέστερο του ναού. Αξίζει να σημειωθεί ότι εντυπωσιάζει το μικρό μέγεθος του ναού και ο δυσανάλογος προς το κύριο οικοδόμημα τρούλος. Επισκευές στο ναό γίνονται ακόμα και στις μέρες μας.

Η αγιογράφηση στο εσωτερικό έγινε το 1638 με δαπάνη της οικογένειας Κανίκλη. Τη φιλοτέχνησαν οι αδελφοί Δημήτριος και Γεώργιος Μόσχος, ζωγράφοι από το Ναύπλιο και σύμφωνα με τον Κόντογλου στα 1767 εργάστηκε στις αγιογραφίες και ο Κυριάκος Κουλιδάς. Η αγιογράφηση έχει γίνει κατά οριζόντιες ζώνες, από το δάπεδο μέχρι τους θόλους, ενώ τα στασίδια που τοποθετήθηκαν αργότερα προκάλεσαν φθορά στην πρώτη ζώνη, με αποτέλεσμα από τους εικονιζόμενους Αγίους να διακρίνονται μόνο τα πρόσωπα. Μπαίνοντας στο ναό συναντάμε με τη σειρά τον Αρχάγγελο Γαβριήλ και τους Αγίους Σπυρίδωνα, Κωνσταντίνο και Ελένη, Αντώνιο, Ευθύμιο, Σάββα και Πέτρο. Οι μορφές των εικονιζόμενων Αγίων διατηρούν τη σοβαρότητα και τον της βυζαντινής περιόδου, χωρίς όμως τη χρήση προοπτικής. Στο νότιο τμήμα του ναού απεικονίζεται έφιππος ο Άγιος Δημήτριος και οι Άγιοι Κοσμάς και Δαμιανός. Στο δυτικό τμήμα συναντάμε τον Άγιο Παντελεήμονα, τον Ιωάννη, την Αγία Μαρίνα και την Αγία Βαρβάρα. Στο βόρειο τμήμα, μετά από τις φθαρμένες μορφές Αγίων, διακρίνουμε έφιππο τον Άγιο Γεώργιο, ενώ στη δεύτερη κόγχη εικονίζονται οι Απόστολοι Ανδρέας και Ιωάννης ο Θεολόγος. Στη συνέχεια συναντάμε τις μορφές του Αγίου Γερασίμου καθώς και των Αγίων Ονούφριου, Μελετίου, Θεοδοσίου, Θεοδώρου του Στρατηλάτη και του τιμωμένου Αγίου Νικολάου.

Στη δεύτερη ζώνη εικονίζονται μαρτύρια Αγίων που διαχωρίζονται με ερυθρές ταινίες. Στο νότιο τμήμα, συνεχίζεται η αγιογράφηση, κυρίως με σκηνές από μαρτύρια Αγίων, όχι όμως ιδιαίτερα ευδιάκριτες, μιας και καλύπτονται από παχύ στρώμα καπνού.

Το ξυλόγλυπτο τέμπλο του ναού είναι από καρυδιά. Στο σκουρόχρωμο σώμα του με τις περίτεχνες λαξευμένες φυτικές διακοσμήσεις, θαυμάζουμε τις ένθετες βυζαντινότροπες εικόνες και τις απαλές αρμονίες των θερμών και ψυχρών χρωμάτων, τα οποία έχουν χρησιμοποιηθεί. Μας εντυπωσιάζει το μπλε χρώμα κοβαλτίου που γεμίζει το βάθος και δημιουργεί αντίθεση με τα χρυσά φωτοστέφανα και τα χρυσά "τελειώματα των υφασμάτων, ενώ μόνο στην εικόνα του Αγ. Νικολάου γίνεται χρήση χρυσού, στο βάθος. Οι αυστηρές γεωμετρημένες μορφές με τα σκούρα γαιώδη πρόσωπα δένουν αρμονικά με το σκούρο καρυδένιο τέμπλο. Οι εικόνες πάνω από την Ωραία Πύλη διαθέτουν αρχιτεκτονικά στοιχεία στο βάθος και γενικότερα στοιχεία που δηλώνουν χώρο, δίχως όμως τη βοήθεια της προοπτικής. Σε ιδιαίτερο προσκυνητάρι έχει τοποθετηθεί η εικόνα του Αγίου Νικολάου που είναι παραμορφωμένη λόγω της φθοράς. Η εικόνα χρονολογείται περίπου από το 1600μ.χ. σύμφωνα με μαρτυρίες συντηρητών και σε αυτή γίνονται τα τάματα των πιστών. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο φωτισμός του ναού οφείλεται σε φυσική πηγή, τα κεριά.

Στις πολυγωνικές πλάκες του δαπέδου και στα τέσσερα κέντρα των αψίδων του σταυρικού σχήματος παρατηρούμε ανάγλυφες παραστάσεις λαϊκής τεχνοτροπίας, οι οποίες περιβάλλονται από εξάγωνο πλαίσιο. Τα εικονιζόμενα σε αυτές ζώα είναι το λιοντάρι, ο ταύρος, ο δικέφαλος αετός και ο φτερωτός δαίμονας. Θρύλοι και δοξασίες έχουν συνδεθεί με το όνομα της Μονής. Ο Άγιος Νικόλαος Καρυάς είναι φιλέσπαχνος αλλά και αυστηρός τιμωρός για τους καταπατητές των χωραφιών του. Κάποτε, λένε, διέλυσε ολόκληρες οικογένειες που αποπειράθηκαν να οικειοποιηθούν την περιουσία του. Σύμφωνα με κάποιο θρύλο, κατά την επανάσταση του 1821 οι Τούρκοι έκαψαν το μοναστήρι, αλλά οι εικόνες διατηρήθηκαν άθικτες, ενώ η φωτιά έσβησε μόνη της. Ένας άλλος θρύλος αναφέρει ότι οι Πραστιώτες κλέφτες που λήστεψαν το μοναστήρι, έβαλαν φωτιά στα αναθήματα και στα κειμήλια, αφού δεν μπόρεσαν να τα πουλήσουν, αλλά αυτά δεν καίγονταν.

Η Μονή του Αγ. Νικολάου ανακηρύχθηκε στα 1622 σταυροπηγιακή, δηλαδή μοναστήρι που υπάγεται στη δικαιοδοσία του Πατριάρχη και όχι του εγχώριου επιτρόπου. Η Μονή έχει υποστεί καταστροφές από Αλβανούς το 1770 και από τα στρατεύματα του Ιμπραήμ.

Στα 1970 η Μονή έγινε γυναικεία ως μετόχι της Μονής Λουκούς. Σήμερα έχει 2 άνδρες μοναχούς που κατεβαίνουν και ξεμοναχιάζουν στο μετόχι του Αγ. Νικολάου στον Τυρό και στον Αγ. Ιωάννη στο Λεωνίδιο.

Ο Άγιος Νικόλαος γιορτάζει στις 6 Δεκεμβρίου, αλλά επειδή το χειμώνα ο χώρος της Μονής δεν είναι εύκολα προσβάσιμος για το πλήθος των προσκυνητών, γιορτάζει και το καλοκαίρι στις 8 Ιουλίου, οπότε γίνεται και το πανηγύρι.

Η πρόσβαση στο μοναστήρι είναι σχετικά εύκολη, φθάνει να ακολουθήσει κανείς τις πινακίδες που το κατευθύνουν από τον Άγιο Ανδρέα. Το μεγαλύτερο μέρος του χωματόδρομου είναι βατό. Μπορεί να το προσεγγίσει επίσης κάποιος από τη Βασκίνα και από τον Τυρό.

Ιερά Μονή Παλαιοπαναγιάς Γλυπίας - Παναγίας Ζωοδόχου Πηγής

Το μοναστήρι βρίσκεται ανάμεσα στα χωριά Πλατανάκι  και \'Αγιο Βασίλειο στις πλαγιές του Πάρνωνα σε μια περιοχή με ιστορικό αρχαιολογικό και αισθητικό ενδιαφέρον αφού για τους φυσιολάτρες αποτελεί ένα ιδιαίτερα όμορφο οδοιπορικό.

Σύμφωνα με τους μελετητές, εδώ τοποθετείται η αρχαία πόλη Γλύπία. Κατά την τελευταία περίοδο της Τουρκοκρατίας οι Τσάκωνες ονόμασαν το χωριό Λύμπια και οι ανασκαφές ανέδειξαν τμήματα της αρχαίας αυτής πολιτείας, δεν μπορούμε παρά να παρατηρήσουμε το μεσαιωνικό πύργο ύψους 20 μέτρων περίπου, κτίσμα που μας θυμίζει έντονα τα γνωστά βιγλάτια της Λακωνίας στη Μονεμβασιά.

Στον ευρύτερο επίσης χώρο διακρίνουμε μακρινά σειραϊκά παρατηρητήρια της εποχής των κουρσάρων που σκοπό τους είχαν να προφυλάσσουν τις κατοικημένες περιοχές από τις λεηλασίες και τις επιδρομές. Το μικρό πευκώδες δάσος που βρίσκεται ο πύργος οδηγεί στο μοναστήρι της Παναγιάς Ζωοδόχου Πηγής γνωστής ως Παλαιοπαναγιάς Γλυπίας. Η Μονή κτισμένη πιθανότατα πάνω σε αρχαίο ναό εγκαταλείφθηκε. Εδώ διακρίνουμε την ύπαρξη φθαρμένων τοίχων σε επίπεδο χαμηλότερο του ναού που θυμίζουν μοναστικά κελιά ενώ την αρχαία καταγωγή μαρτυρούν τα θραύσματα από αγγεία και τμήματα αρχαίου αγάλματος στην είσοδο του ναού.

Ο ναός κτισμένος σε ρυθμό μονόκλιτης βασιλικής με ημικυκλική κόγχη ιερού είναι ασβεστωμένος εσωτερικά και εξωτερικά. Το μικρό του μέγεθος και η κάτοψη του, 4.40μ, προσομοιάζουν στα δομικά χαρακτηριστικά των παλαιοχριστιανικών χρόνων στεγάζεται δε μ σχιστολιθικές πλάκες όπως και τα σπίτια της ευρύτερης περιοχής.

Πιθανόν να υπάρχει αγιογράφηση σε όλη την επιφάνεια του εσωτερικού χώρου, αλλά οι ασβεστωμένοι ως ένα ανθρώπινο ανάστημα τοίχοι δε μας επιτρέπουν να τη διακρίνουμε. Μοιάζει να έχει αγιογραφηθεί δύο φορές και η νεότερη αγιογράφηση του 18ου αιώνα είναι και αυτή μισοκαταστραμμένη από ποικίλα χαράγματα επισκεπτών. Το τέμπλο είναι λιτό και ξυλόγλυπτο και στο υπέρυθρο της εισόδου αναγράφεται η εξής επιγραφή:

ΑΝΗΣΤΟΡΗΘΗ Ο Θ(ΕΙ)ΟΣ Κ(ΑΙ) ΠΑΝCΕΠΤΟC ΟΥΤ(ΟΣ) ΝΑ(ΟΣ) ΤΗC ΠΑΝΑΓΝΑ(ΝΤΟΥ) ΘΕΟΜΗΤΟΡΟC ΔΕΣΠΟΙΝΗC ΕΠΟΝΟΜΑΖΟΜΕΝΗC ΚΑΣΤΡΙ ΔΙ ΕΞΟΔΟΥ (ΚΑΙ) Κ(Ο) Π(ΟΥ) ΚΥΜ … ΜΕ(ΤΑ) CΥΜΒΙΟΥ Κ(ΑΙ) Τ(ΩΝ) ΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Κ(ΑΙ) CΙΝΑ

Ιερά Μονή Παναγίας Κουνουπιάς

Αν ακολουθήσουμε τον επαρχιακό δρόμο που ξεκινάει από τα Πούλιθρα, οδηγούμαστε στο οροπέδιο των Πελετών και στη συνέχεια στο χωριό Κουνούπια.

Στην στροφή του δρόμου θα δούμε να προβάλουν, αμφιθεατρικά χτισμένα, τα παραδοσιακά σπίτια σε μία πλαγιά γεμάτη έλατα, πλατάνια και καρυδιές. Από εκεί διακρίνει κανείς το ορθογώνιο κτίριο της Μονής με τις αψίδες και τα κελιά, καθώς και το καμπαναριό του ναού. Σύμφωνα με την παράδοση, οι κάτοικοι βρήκαν την εικόνα της Παναγίας πάνω σε ένα δέντρο του οποίου το είδος δεν καθορίστηκε ποτέ και βεβαίως δεν υπάρχει πια. Το ονόμασαν "αγιόδεντρο" και έχτισαν το ναό γύρω στον 10ο αιώνα. Ο ναός είναι αφιερωμένος στην Παναγία, χτισμένος σε ρυθμό εγγεγραμμένης σταυροειδούς βασιλικής, πάνω στα θεμέλια πιθανότατα αρχαίου ειδωλολατρικού ναού. Ανακαινίστηκε με δαπάνες ομογενών Κουνουπιωτών από την Αμερική μόλις το 1954, όπως μαρτυρεί η επιγραφή στο νεότερο μαρμάρινο τέμπλο, το οποίο και αντικατέστησε το ξύλινο φθαρμένο του αρχικού κτίσματος. Αξίζει να αναφερθεί ότι το παλιό τέμπλο διέθετε ξύλινο περίτεχνο σταυρό, ο οποίος σήμερα βρίσκεται στα Τσιτάλια. Ο σταυρός ήταν προσφορά των Ελλήνων εμπόρων από τη Ρωσία και φέρει μία οπή από τούρκικο όπλο, προερχόμενη κατά πάσα πιθανότητα από την εποχή που ο Ιμπραήμ με τα στρατεύματα του επιχείρησε να κάψει την εκκλησία το 1826. Ο ναός διεσώθη από το νερό που ανέβλυσε στο εσωτερικό του, ενώ μέχρι και σήμερα στο αριστερό κλίτος σώζεται σκεπασμένη η πηγή του αγιάσματος.

Στο μαρμάρινο τέμπλο διατηρούνται εικόνες εξαίρετης ποιότητας βασισμένες στην αυστηρότητα της βυζαντινής τεχνοτροπίας. Γίνεται χρήση θερμών χρωμάτων με έμφαση στην ώχρα και στην όμπρα. Παρατηρείται μία ιδιαίτερη γεωμετρική αντιμετώπιση των μορφών με τα ξυλώδη σχεδόν χαρακτηριστικά των προσώπων, την έντονη πτυχολογία, τον εξωπραγματικό χώρο, με την προοδευτική ανάπτυξη των βράχων και την απουσία της προοπτικής σε οποιαδήποτε προσπάθεια απεικόνισης αρχιτεκτονικού χώρου όπως στην εικόνα της Αγίας Τριάδας. Χρησιμοποιήθηκαν δε φύλλα χρυσού στο βάθος, όπου δεν υπάρχει άλλος χώρος. Η έντονη διακόσμηση των ρούχων, με βυζαντινά μοτίβα στην εικόνα των Τριών Ιεραρχών, προσδίδει μία πολυπλοκότητα στις μορφές. Ένθεν κι ένθεν της Ωραίας Πύλης παρατηρούμε δύο ρώσικες εικόνες που στάλθηκαν ως δωρεά, λέγεται δε ότι τις φιλοτέχνησε ο αγιογράφος Βλαδίμηρος, υπεύθυνος για τμήμα της αγιογράφησης της εκκλησίας του Κιέβου και της Αγίας Σοφιάς. Η σχεδόν ολοκληρωτική φθορά που έχουν υποστεί δεν μας επιτρέπει να τις μελετήσουμε. Παρ\' όλα αυτά αναγνωρίζουμε το έντονο βλέμμα των διάπλατα ανοιγμένων, εκφρασάκων ματιών της ρωσικής τεχνοτροπίας και ίχνη θερμών χρωμάτων. Άλλη μία αξιόλογη εικόνα, η Παναγία Πορταϊτισσα είναι δωρεά της Μονής Ιβήρων στο μοναστήρι της Κουνουπιάς.

Η Μονή σήμερα κατοικείται δυστυχώς μόνο από ένα γηραιό μοναχό και γιορτάζει στις 15 Αυγούστου, ημέρα της Κοίμησης της Θεοτόκου. Τελείται πανηγύρι επί τριημέρου με παραδοσιακούς χορούς της περιοχής. Την παραμονή γίνεται η περιφορά της εικόνας με τα αμέτρητα τάματα. Οι ξενώνες της Μονής μπορούν να φιλοξενήσουν τους πιστούς.

Ιερά Μονή Παναγίας Μαρίου

Στο νοτιότερο άκρο της Κυνουρίας, στα σύνορα με τη Λακωνία, συναντάμε το χωριό Μαρί. Εκεί υπάρχει το μοναστήρι της Παναγίας αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου

Στο δρόμο προς τη Μονή, μέσα σε ένα καταπράσινο τοπίο διακρίνουμε καλλιεργημένες εκτάσεις που απλώνονται αμφιθεατρικά και λίγο πιο πάνω δάσος με έλατα Φτάνοντας στον περίβολο της Μονής συναντάμε οπωροφόρα δέντρα και κυπαρίσσια.

Το αντρικό αυτό μοναστήρι χτίστηκε το 15ο αιώνα περίπου και έχει εγκαταλειφθεί εδώ και 150 χρόνια. Είχε στην κατοχή του μεγάλη ακίνητη περιουσία σε γη. Πρέπει να σημειωθεί ότι η περιουσία αυτή μοιράστηκε τη δεκαετία του \'50 στους ακτήμονες του Μάριου. Από το αρχικό κτίσμα σώζονται τα θεμέλια των κελιών και ο τοίχος ενός παλαιότερου ναού του Αγίου Αθανασίου Ο τοίχος αυτός αποτέλεσε κατά το μεγαλύτερο μέρος του τμήμα του νεότερου ναού ο οποίος συντηρημένος σήμερα με πυκνό γκρίζο τσιμεντοκονίαμα και ασβεστωμένος εξωτερικά δε μας επιτρέπει να αναγνωρίσουμε την τοιχοδομία, υποθέτουμε όμως από το πλάτος του τοίχου (1.5 μ.) ότι είναι κτισμένος με ογκώδεις λίθους.

Στη δυτική πλευρά της μικρής δίρριχτης βασιλικής έχει προστεθεί ένας νάρθηκας Στη νότια πλευρά η τετράγωνη θύρα εισόδου και ένα μεγάλο παράθυρο της δίνουν όψη κατοικίας Ο ουρανός του ναού διάστικτος με ζωγραφισμένα αστέρια παραπέμπει με έναν τρόπο ποιητικό στο ουράνιο στερέωμα. Ο θόλος αυτός καταλήγει σε τοίχους μη αγιογραφημένους και μόνο το ξύλινο τέμπλο και το προσκυνητάρι δηλώνουν με τις απλές νατουραλιστικές εικόνες το ιερατικό του χώρου Ιδιαίτερα η εικόνα που βρίσκεται στο προσκυνητάρι χαρακτηρίζεται από μια έντονη συναισθηματικότητα, που οφείλεται στο συνδυασμό χρωμάτων και σχεδίου, χωρίς όμως να τη χαρακτηρίζει η βυζαντινή τεχνοτροπία Με το τέλος του Β\' Παγκοσμίου Πολέμου πολλές εικόνες χάθηκαν ή πουλήθηκαν και έτσι απογυμνώθηκε ο χώρος.

Η μόνη αξιόλογη εικόνα που υπάρχει στο ναό είναι της Παναγίας της Οδηγήτριας ζωγραφισμένη από το Φώτη Κόντογλου σύμφωνα με τις πηγές και φυλάσσεται σε χώρο εκτός μοναστηρίου Σύμφωνα με την παράδοση το μοναστήρι αποτέλεσε κάποτε θερινή διαμονή του Δεσπότη της Μητρόπολης Γερονθρών όπως ονομαζόταν το σημερινό Γεράκι και κάηκε επί Ιμπραήμ. Αναφέρεται ότι το 1842 οι τρεις τελευταίοι μοναχοί εγκατέλειψαν τη Μονή και εγκαταστάθηκαν στην \'Ελωνα οπότε θεωρήθηκε μετόχι της

Στη βουνοπλαγιά δυτικά του μοναστηριού εκεί που η τελευταία ελιά συναντά το πρώτο έλατο παρατηρούμε στο κοίλωμα ενός βράχου ένα εγκαταλειμμένο ασκηταριό

Εκεί κάποτε οι καλόγεροι του μοναστηριού τροφοδοτούσαν με μια αυτοσχέδια τροχαλία τον τελευταίο ασκητή ο οποίος έζησε στο μέρος αυτό ως το θάνατο του.

Η Μονή γιορτάζει στις 24 Αυγούστου Εννιάμερα της Θεοτόκου όπου και γίνεται διήμερο πανηγύρι. Μπορεί να προσεγγίσει κανείς το Μαρί και την ευρύτερη περιοχή ακολουθώντας τον επαρχιακό δρόμο που ξεκινά από το Λεωνίδο  και περνά από τα χωριά Πούλιθρα,  Πελετά,  Κουνούπια.